Cây thường xuân

Cây thường xuân (dây thường xuân) là loại cây dây leo thân gỗ thường xanh. Là một loài cây dây leo có lá đẹp, thường được trồng leo rào, thân cây bám tường, phủ tòa nhà tạo không gian xanh mát và độc đáo cho công trình.

Giới thiệu chung về cây thường xuân

• Tên thường gọi | Cây thường xuân, cây vạn niên
• Tên tiếng Anh | English Ivy
• Tên khoa học | Hedera helix
• Họ thực vật | Araliaceae – Họ Cuồng
• Nguồn gốc xuất xứ  | Châu Âu và Tây Á
• Thân | Dây leo
• Hoa | Có hoa
• Tuổi thọ | Cây lâu năm

Đặc điểm chung hình thái của cây thường xuân

• Hình dáng bên ngoài | Cây thường xuân là loại cây dây leo thân gỗ thường xanh. Là một loài cây dây leo có lá đẹp.
• Kích thước | Cây có khả năng sinh sống và lan trên bề mặt dốc cao tới 20-30 mét. 
• Lá | Lá cây thường xuân có màu xanh và đậm dần trong quá trình sinh trưởng. Lá có 3 – 5 thùy (2 thùy cơ bản giảm kích thước để cho ra hình dạng lá thường xuân điển hình). Có 2 loại lá cây thường gặp:
  • Cây thường xuân lá xanh đậm, nhạt xen kẽ có năm cạnh. Gân lá màu trắng kem hoặc xám trắng.
  • Cây thường xuân cẩm thạch: lá xanh nhạt, viền trắng. Trung tâm lá có các mảng loang trắng kem như phiến đá cẩm thạch.
  • Ngoài ra, còn rất nhiều loại khác. Hình dạng và kích thước lá khác nhau giữa các giống. Từ cạnh sâu đến cạnh nông và từ lá nhỏ, hẹp đến lá lớn, rộng, có viền, loang hoặc trung tâm
• Hoa | Hoa thường xuân nở vào đầu thu, dưới điều kiện ánh nắng đầy đủ. Các cánh hoa mọc chụm lại giống như hình chiếc ô và có mùi thơm nhẹ.. Hoa nhỏ, màu xanh lục vàng, hình cầu, thường mọc ở đầu cành nhánh.

Công dụng của cây thường xuân

Cây cảnh lọc không khí

Công dụng đầu tiên của cây thường xuân mà ai cũng biết là làm cây cảnh. Cây có khả năng lọc không khí trong nhà. Cây có khả năng trong việc làm giảm mức độ các chất gây ô nhiễm không khí do máy tính hoặc các thiết bị văn phòng tạo ra như: formaldehyd, benzen và trichloroetylen từ các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi (VOCs) được biết đến là chất gây ung thư.

Hàng rào cảnh quan

Các lá, ngọn và rễ của cây thích nghi tốt với việc leo bám nên cây có thể leo lan khắp bề mặt dốc như tường cao hàng chục mét. Vì vậy đây là loại cây rất hay được trồng làm hàng rào và phủ xanh tòa nhà tạo không gian xanh mát và độc đáo cho công trình.

Giá trị y học.

• Chống viêm: Các chất có trong cây thường xuân có tác dụng chống viêm nhiễm rất tốt. Sử dụng lá thường xuân như là trà để uống hoặc thoa lên da sẽ giúp điều trị hiệu quả các bệnh viêm khớp, viêm da,…
• Giúp làm lành da: Cây có tác dụng chống viêm nên có thể diệt khuẩn và giúp vết thương hở nhanh lành hơn. Các bệnh ngoài da như mụn trứng cá, vẩy nến,… cũng được giảm bớt khi sử dụng cây thường xuân.
• Tẩy giun: Các chất trong cây có tác dụng chống ký sinh trùng. Sử dụng tinh chất thường xuân khiến cơ thể loại bỏ số giun trong hẹ tiêu hóa và thải ra ngoài cơ thể.
• Giải độc: Uống trà thường xuân đều đặn giúp chức năng gan mật được cải thiện và giải độc cơ thể.
• Ngăn ngừa tắc nghẽn hệ hô hấp: cây thường xuân giúp long đờm, tiêu giảm các chất nhầy ở hệ hô hấp trên và chống viêm phế quản, dị ứng.
• Phòng chống ung thư: Với khả năng chống oxy hóa và loại trừ gốc tự do, dây thường xuân giúp bạn ngăn chặn sự phát triển của ung thư.

Cách chăm sóc cây thường xuân

Cây thường xuân sinh trưởng tốt trong điều kiện khí hậu nóng ẩm. Cây không chịu được lạnh. Mùa xuân là thời kỳ cây mọc nhiều cành lá, cần phải đặt cây ở ngoài trời để cây được chiếu nắng đủ từ đó giúp cành lá tươi tốt xum xuê.

Ánh sáng 

Là cây dây leo ưa bóng điển hình. Cây có thể phát triển tốt cả ở trong bóng râm lẫn ngoài sáng. Nhưng cần lưu ý không để cây tiếp xúc trực tiếp với ánh sáng quá mạnh. Nếu trồng cây thường xuân trong nhà, bạn nên đem cây ra ngoài vài lần mỗi tuần để cây lớn nhanh và xanh tốt.

Nhiệt độ 

20-25 độ C là khoảng nhiệt thích hợp cho cây thường xuân phát triển. Nếu trồng cây trong phòng không nên chỉnh nhiệt độ quá thấp hoặc để cây gần nơi xả nhiệt của điều hòa.

Đất trồng 

Hãy ưu tiên các loại phân hữu cơ như xơ dừa, mùn trấu để đảm bảo chất lượng đất. Nếu cây trồng trong nhà lưu ý không đổ bã trà vào chậu sẽ làm đất kém thoáng khí làm cây sinh trưởng kém. Nếu trồng trong chậu cảnh có thể phối trộn đất trồng như sau: 4 phần đất vườn + 4 phần đất lá mục + 2 phần cát. 

Phân bón.

Cây thường xuân không cần quá nhiều dinh dưỡng nên chỉ cần bón phân 1-2 lần trong năm. Vào thời kỳ sinh trưởng của cây, cứ cách 2 tuần lại tưới 1 lần nước phân hoặc 1 tháng bón 1 lần phân hóa học dạng hạt. Đối với cây thường xuân cẩm thạch lá dày có hoa, tỷ lệ phân đạm không nên quá cao. Nếu không, lá cây sẽ chuyển thành màu xanh toàn bộ.

Tưới nước 

Là loài cây leo nên dây thường xuân ưa ẩm. Cần duy trì độ ẩm ở mức hợp lý. Tuy nhiên cần lưu ý không tưới quá nhiều nước để tránh thối rễ cây, đặc biệt là vào mùa mưa hoặc nhiệt độ thấp. Dây thường xuân có rễ tại các đốt nên khi tưới lưu ý tưới ướt cả cây.

Sâu bệnh 

Cây tương đối ít bị sâu bệnh, sâu hại chủ yếu là rệp vảy, lá cây có thể bị mắc bệnh thán thư. Cần phải định kỳ dọn dẹp lá vàng, lá bệnh, lá già rơi rụng. Cắt tỉa lá cây khi phát hiện sâu bệnh. Nếu quan sát thấy giữa các lá mới mọc có chất màu trắng thì đó là rệp vảy. Cần tiêu diệt và phun thuốc ngay.

Cách trồng và nhân giống cây.

Có thể sử dụng phương pháp giâm cành hoặc chiết cành để nhân giống thường xuân. Phương pháp giâm cành rất dễ sống. Thời điểm thích hợp để giâm cành là từ tháng 4, tháng 5 hoặc từ tháng 9 -10.

Cách nhân giống cây thường xuân bằng phương pháp giâm cành.

• Bước 1: Cắt cành. Hãy cắt một đoàn cành non dài tầm 15 đến 20cm. Đảm bảo cành cắt tươi tốt và không bị bệnh. Không nên chọn cành già lâu năm làm cành giâm. Bởi vì cành già khó mọc rễ.
• Bước 2: Ngâm cành trong nước rồi mới đem giâm thì cành sẽ mọc rễ nhanh hơn.
• Bước 3: Vùi cành giâm vào trong đất, giữ cho đất trồng ẩm ướt là cành có thể mọc rễ.
• Bước 4:  Đặt cành giâm ở nơi mát để chăm sóc. Sau khi cành mọc rễ mới bứng vào trồng trong chậu. Khoảng 2 đến 3 tuần thì cành sẽ ra rễ. Giai đoạn đầu nên cho cây tiếp xúc với ánh sáng yếu. Khi cây đã chắc rễ và phát triển tốt thì không cần tránh ánh sáng như trước nữa

Cách nhân giống cây thường xuân bằng phương pháp chiết cành.

Phương pháp chiết cành thường sử dụng chiết cành liên tục. Chọn cành dài bò trên mặt đất 10 – 15 cm, lại vùi một mắt của cành vào trong đất. Giữ cho đất trồng ẩm ướt. Đợi đến khí rễ mọc ra từ những mắt thì cắt đứt cành, để kích thích mầm ngủ mọc ra. Khi cành mới dài khoảng 5 – 8 cm thì có thể trồng cây con vào trong chậu