Cây sứ đại hoa trắng

Cây sứ đại là loại cây thân gỗ lá to và tán rộng, ưa nắng, ưa sáng và khả năng chịu hạn tốt. Cây còn cho ra những chùm hoa đẹp và có mùi thơm dịu. Nên thường được trồng ngoài trời để tạo bóng mát, tạo cảnh quan, được ứng dụng rộng rãi trong mọi loại công trình.

Giới thiệu chung về cây sứ đại hoa trắng

• Tên thường gọi | Cây sứ đại
• Tên tiếng Anh | Frangipani
• Tên khoa học | Plumeria
• Họ thực vật | Apocynaceae – Thuộc họ trúc đào
• Nguồn gốc xuất xứ  | Châu Mỹ
• Phân bố | Phân bố rộng khắp các vùng miền Việt nam, thường được tìm thấy ở trung mỹ và nam á
• Thân | Thân gỗ lớn.
• Tuổi thọ | Cây lâu năm
• Sinh trưởng | Cây sinh trưởng chậm, cần 10 – 20 năm để đạt chiều cao tối đa
• Cây cùng loại | Plumeria alba (sứ trắng lá nhọn, Sứ cùi), Plumeria obtuse (Sứ trắng lá tù), plumeria rubra (Sứ hoa đỏ), plumeria rubra acutifolia (Sứ hoa trắng hồng tâm vàng), plumeria rubra rangipani (Sứ hoa đỏ), plumeria rubra frangipani (Sứ hoa đỏ tâm vàng)

Đặc điểm hình thái của cây sứ đại hoa trắng

• Kích thước | Chiều cao vút ngọn 5 – 12 m
• Đường kính tán | 3 – 4 m
• Thân | Cây có thân tròn mập, phân cành nhánh nhiều, vỏ cây có màu trắng xám với những sẹo lá để lại, cây có nhựa mũ.
• Lá | Lá cây thân dài có hình bầu dục rộng ở giữa và hẹp lại ở cả hai đầu có màu xanh bóng, nhẵn ở mặt trên lớp lông mịn cùng với gân chính màu trắng và các gân viền ở các mép nối rõ ở mặt dưới lá. Lá xếp sát nhau thành vòng ở ngọn cành  khi rụng để lại sẹo lớn ở cành.
• Hoa |Sứ Đại ra những cụm hoa trên 1 cuống chung dài khoảng 30-50cm, phân nhánh vòng ở đỉnh, có nhiều sẹo do hoa rụng. Các bông hoa có cánh dày, mập, khi còn nụ thì xếp vặn, nở bung thì khoe sắc trắng, hồng, vàng của cánh hoa và tâm màu vàng cùng nhị dính trên ống tràng. Hoa nở quanh năm và có mùi thơm thoang thoảng.
• Quả | Quả mọc choãi thẳng hàng, dài từ 10-15cm. Có chứa các hạt có cánh nhưng ít gặp vì cây khó đậu trái.

Công dụng của cây sứ đại hoa trắng

Giá trị cảnh quan cho công trình

Cây sứ đại là một loại cây lá to và tán lá rộng, cây sứ đại còn là cây cho ra những chùm hoa đẹp và có mùi thơm dịu nên thường được trồng ngoài trời để tạo bóng mát, cây cảnh quan công trình công cộng như :

• công viên hoặc cách khu di tích
• khu đô thị, dọc đường phố, trồng dọc lối đi,
• khu công nghiệp, dải phân cách, cảnh quan nhà máy,
• bệnh viện
• sân vườn biệt thự, cây sứ đại còn là một giống cây được trồng và uốn nắn thành nhiều kiểu dáng lạ làm cây cảnh bonsai trong nhiều căn nhà lớn nhỏ.
• Những đình, chùa, đền, lăng miếu hay nghĩa trang vì cây sứ đại có dáng hình độc mộc, cây thuộc loại cây có nhiều cành nên nhìn cây có vẻ cổ kính hơn nhiều loại cây khác.

Tác dụng trong y học

Theo y học cổ truyền, các bộ phận sau của cây sứ có thể dùng làm thuốc: vỏ thân, vỏ rễ, hoa, nụ hoa, lá tươi và nhựa cây, nhưng sử dụng nhiều nhất là hoa. Toàn cây có chứa một loại kháng sinh thực vật là fulvo plumierin, có tác dụng ức chế sự tăng sinh và phát triển của một số vi khuẩn Mycobacterium tuberculosis. Từng bộ phận khác nhau của cây có những công dụng khác nhau.

Một số bài thuốc hay có dùng cây sứ:

• Chữa cao huyết áp
• Bong gân. Dân gian còn dùng lá cây hoa sứ chữa bong gân, sai khớp, mụn nhọt
• Đau nhức hay mụn nhọt
• Chân răng sưng đau.
• Nhựa còn có thể sử dụng chữa tình trạng chai ở chân và vết loét.

Cách chăm sóc.

Ánh sáng	Cây ưa sáng. Ánh sáng toàn phần.
Nhiệt độ	Cây phù hợp với khí hậu nhiệt đới, do đó không cần can thiệp quá nhiều về nhiệt độ.
Đất trồng	Cây ưa đất sét, đất sét pha, đất cát
Phân bón	Cây không cần quá nhiều dinh dưỡng để có thể phát triển.
Tưới nước	Nhu cầu nước trung bình, chịu được hạn rất tốt. Mùa mưa cây dễ bị úng.
Sâu bệnh	Cây dễ bị sâu, rệp
Cắt tỉa	Cây không cần cắt tỉa. Tuy nhiên có thể uốn thân cây khi còn non để tạo dáng cây bonsai đẹp.

Cách trồng và nhân giống cây sứ đại hoa trắng

Cách nhân giống cây sứ đại bằng phương pháp chiết cành.

Đây là phương pháp nhân giống cây sứ đại hiệu quả nhất; gần như cây giống đạt trên 90% vì từ lúc chiết nhánh cây đến khi ra rễ thì các nhánh sứ vẫn được nuôi trên mình mẹ.

• Bước 1: Chọn nhánh chiết cành. Lựa chọn nhánh chiết phải đủ độ già, da ngả sang màu xám, khi cắt ra có nhựa trắng.
• Bước 2: Chiết cành và để khô nhựa. Dùng dao bén và tiệt trùng xẻ một đường, vết cắt chiếm 1/2 – 2/3 nhánh sứ. Để khô nhựa từ 3 – 5 ngày
• Bước 3: Bó cành đã chiết. Dùng bột dừa, hay rễ lục bình bó chỗ vết ghép lại
• Bước 4: Tách cành đã chiết.

Cách nhân giống cây sứ đại bằng phương pháp giâm cành.

Ngoài phương pháp chiết cành, giâm cành cũng là một phương pháp được sử dụng nhiều.

• Bước 1: Chọn cành giâm. Chọn các cành cây mập mạp và khỏe mạnh, dài tối thiểu 30 cm từ một cây sứ trưởng thành.
• Bước 2: Cắt cành và xử lý cành. Cắt bằng dao bén. Sau khi cắt phải phết vôi vào rồi đem trải nhánh ra phơi khô nơi râm mát khoảng 5 ngày.
• Bước 3: Chuẩn bị chậu và đất trồng. Sau đó đem ươm nhánh vào chậu đất trồng phải tơi xốp và thoát nước tốt
• Bước 4: Trồng cây. Tưới 1 lần nước cho ướt mặt rồi để chậu sứ nơi ánh sáng 50%-70%. Sau 1 tháng nhánh sứ bắt đầu ra rễ, ta đem ươm trong bầu lớn với cường độ nắng 100%

Cách nhân giống cây sứ đại bằng phương pháp gieo hạt.

Cây sứ rất khó đậu trái, vì vậy đây là phương pháp ít được sử dụng. Tuy nhiên, nếu có hạt sứ bạn có thể làm theo các bước sau:

• Bước 1: Đem hạt phơi khô khoảng 2-3 nắng là ta có thể đem ươm.
• Bước 2: Ươm hạt. Hạt sứ khi ươm chỉ được lấp 1 lớp tro trấu thật mỏng. Đất ươm hạt nên dùng: tro trấu đen; cát; phân chuồng ủ hoai; nhuyễn, khô
• Bước 3: Trồng cây ra chậu. Một tháng sau khi ươm, có thể bứng sứ con ra chậu trồng ở môi trường ngoài trời. Nhưng tốt nhất là để ở môi trường 70%-80% nắng, tránh mưa dầm.  
• Sau 1 năm có thể đem cây sứ ra ươm trồng ngoài đất; tuy nhiên cần phải che chắn để môi trường chỉ có khoảng 70 – 80% nắng.