Cây hoa mộc

Cây hoa Mộc (cây mộc) là loại cây thân gỗ thường xanh, là thực vật bản địa của Châu Á, thuộc họ Ô-liu. Cây mộc có hoa thơm vô cùng. Cây hoa mộc được trồng làm cảnh. Hoa mộc dùng để ướp trà, dùng làm nguyên liệu, một số bộ phận khác của cây cũng được dùng làm các vị thuốc trong đông y.

Giới thiệu chung về cây hoa mộc

• Tên thường gọi | Cây hoa mộc, cây mộc, mộc tê, quế hoa
• Tên tiếng Anh | sweet osmanthus, sweet olive, tea olive, and fragrant olive
• Tên khoa học | Osmanthus fragrans
• Họ thực vật | Oleaceae
• Nguồn gốc xuất xứ  | Thực vật bản địa của châu Á, từ đông Himalaya đến Hoa Nam, Đài Loan, nam Nhật Bản.
• Phân bố | Châu Á, châu Âu, Bắc Mỹ và nhiều nơi khác trên thế giới,
• Thân | Thân gỗ
• Hoa | Có hoa và quả
• Tuổi thọ | Cây lâu năm

Đặc điểm hình thái của cây hoa mộc

• Kích thước | Thông thường, với những cây mộc được trồng để canh tác thường cao khoảng 2 – 3m. Nhưng với những cây mộc sống trong môi trường tự nhiên có thể cao tới 20 – 30m.
• Thân | Cây mộc là loại cây thân gỗ thường xanh.
• Lá | Cây mộc có lá hình bầu dục, màu xanh lá bóng mượt. Kích thước lá dài đến 4cm. Viền lá có thể nhẵn hoặc có hình răng cưa. Lá dài 7–15 cm và rộng 2,6–5 cm.
• Hoa | Hoa mộc thường nở vào mùa xuân, nhưng với những cây khỏe mạnh và phát tiển tốt, những chùm hoa trăng trắng bé sẽ xuất hiện lẻ tẻ cả mùa hè và mùa thu. Hoa có thể có các màu bao gồm màu trắng, vàng nhạt, vàng hoặc vàng cam, dài khoảng 1 cm, mùi thơm mạnh. Ở Việt Nam thường gặp hoa màu trắng. Hoa mộc có mùi thơm nhẹ nhàng mà lan tỏa, mùi thơm không nồng.
• Quả | Quả màu tím đen, dài 10–15 mm, chín vào mùa xuân, khoảng sáu tháng sau khi hoa nở.

Công dụng của cây hoa mộc

Cây cảnh công trình

Cây mộc thường được trồng làm cây cảnh trong các khu vườn ở Châu Âu, Bắc Mỹ. Ở Việt Nam, cây mộc được ưa thích trồng trong các khu vườn. Ngày nay, cây mộc có nhiều giống lai mới với kích thước phù hợp để trồng trong chậu, thích hợp với cả những căn nhà có không gian hạn chế.

Tác dụng trong y học.

Hoa mộc dùng để ướp trà, dùng làm nguyên liệu chính cho món bánh quế hoa, một số bộ phận khác của cây cũng được dùng làm các vị thuốc trong đông y.

Trong y học, hoa mộc là một loại thảo dược tốt cho sức khỏe, ích khí, bổ máu nên thường được ứng dụng để thêm vào trà hoặc ngâm với mật ong làm mứt hoa mộc rất được trẻ em, phụ nữ và người già yêu thích.

Cách chăm sóc cây hoa mộc

Cây hoa mộc thích hợp với môi trường có ánh sáng đầy đủ, ấm áp và có độ ẩm cao. Cây có khả năng chịu rét nhất định và chịu bóng râm, nhưng không chịu được úng nước. Vì thế, nên trồng ở loại đất thịt có tính thoát nước tốt.

Ánh sáng.

Cần phải đặt chậu cảnh ở nơi khuất gió, hướng về phía mặt trời. Mùa hè không nên che bóng, tránh ảnh hưởng đến sự phân hóa mầm hoa.

Nhiệt độ 

Cây hoa mộc không chịu đựng lạnh. Mùa đông, nhiệt độ thấp nhất không được thấp hơn -20 độ C.

Đất trồng 

Cây hoa mộc thường được trồng ở sân vườn, ở các đình chùa, nhưng cũng có thể trồng ở trong châu cảnh. Khi trồng trong chậu thì yêu cầu đất trồng phải tơi xốp, màu mỡ, nhiều mùn, thoát nước tốt.

Phân bón.

Vào mùa xuân, sau khi cây đâm chồi, cứ cách 10 ngày tưới một lần nước phân bánh dầu loãng đã ủ hoai, để kích thích cây mọc cành. Sau tháng 7, tưới nước phân gà vịt ủ hoai pha loãng, cho thêm super phosphate 0.5% , để thúc cho cây sinh trưởng. Đầu tháng 9, tưới một lượt phân cuối cùng với thành phần chủ yếu là phân lân.

Tưới nước 

Tưới nước cần theo nguyên tắc “hai ít một nhiều”, tức là trước khi cây mọc cành mới thì tưới ít nước, trời âm u thì tưới ít nước, vào mùa hè và mùa thu thời tiết khô hanh thì tưới nhiều nước. Đặc biệt vào mùa thu là thời kỳ cây ra hoa, nếu đất trồng trong chậu quá ẩm ướt, sẽ rất dễ khiến cây rụng lá. Nếu chậu cảnh bị ứ đọng nước, thì phải kịp thời đổ đi, để tránh cho cây bị thối rễ.

Sâu bệnh 

Cây hoa mộc rất ít khi bị sâu bệnh. Sâu bệnh hại chủ yếu có bệnh thán thư, bệnh đốm lá, nhện đỏ và rệp sáp v.v, có thể sử dụng dung dịch Bóoc-đô , lime sulphur, Tuzet, thiophanate-methyl, Dicofol, E.C để tiến hành phòng trị.

Cách trồng và nhân giống cây hoa mộc

Những phương pháp chủ yếu dùng nhân giống cây hoa mộc gồm gieo hạt, ghép cành, giâm cành và chiết cành. Giâm cành là cách nhanh nhất để nhân giống cây mộc. Thời điểm tốt nhất để giâm cành là vào mùa hè. Mùa hè là thời điểm những cành cây phát triển mạnh mẽ nhất, cành bạn giâm sẽ mọc rễ nhanh hơn.

• Bước 1:  Phải lựa chọn cành 1 năm tuổi phát triển khỏe mạnh để làm cành giâm,
• Bước 2: Cắt thành khúc dài 5~10 cm, cắt hết lá ở phần dưới, phần trên để lại 2~3 chiếc lá xanh, rồi giâm vào trong cát hoặc vườn ươm.
• Bước 3: Sau khi giâm xong, cần phải tưới nước ngay, giữ cho đất ẩm ướt, đồng thời phải che nắng, duy trì nhiệt độ trong khoảng 20~25 độ C.
• Bước 4: Sau khoảng 2 tháng , cành sẽ mọc rễ. Lúc đó, có thể trồng vào trong chậu cảnh.